• deutsch
• english

Wspomnienia

Pierwszy koncert

Jak doszło do pierwszego koncertu w ramach Muzycznego Lata w Chorin w dniu 23 maja 1964 roku?
Właściwie nie było to nic innego, jak tylko próba zakładowej inicjatywy kulturalnej, której celem było zorganizowanie imprezy muzycznej pracownikom Instytutu Nauk Leśnych w Eberswalde, tak jak przygotowuje się przedstawienia filmowe czy wykłady. Ówczesny dyrektor instytutu, Prof. Dr. Albert Richter chciał wzbogacić życie kulturalne w firmie.

Fakt, że instytut był prawnym posiadaczem ruin klasztoru od roku 1861, pozwolił zrealizować to zamierzenie w Chorin.  
W takiej sytuacji mogliśmy we „własnym domu“ przygotowywać imprezy kulturalne, o określonej przez nas formie. Akustyka w otwartych z jednej strony ruinach klasztoru była niespodziewanie dobra. Szczególnego uroku nadawała „sali koncertowej” wspaniała architektura i orginalny charakter tego miejsca. Do tego dodać można jeszcze piękną i malowniczą okolicę terenów polodowcowych wokół Chorin oraz unikalną atmosferę samych koncertów. Z jednej strony surowość sali koncertowej w nawie kościoła, z drugiej panujący na klasztornym dziedzińcu nastrój podobny do swobodnych, letnich imprez plenerowych. Jeden z dziennikarzy określił to miejsce słowami: „W tych koncertach jest coś szczególnego, coś niepowtarzalnego. Połączenie „wzniosłej muzyki poważnej” z wesołym odprężeniem, to coś czego nie można doświadczyć w żadnym innym miejscu ….pomimo panujacego tutaj często tłoku, każdy z osobna może odczuć tę muzykę w indywidualny sposób.Jest to przyjemność, która upływa w widocznej na zewnątrz prywatnej atmosferze, a do tego w najlepszym towarzystwie.O tym miejscu pisze się również: „kto jeszcze nigdy nie brał udziału w takim koncercie, temu może właśnie przypadnie to do gustu. Tak jak wielu innym. Z rozległej łąki można także dyskretnie wymknąć się jeszcze przed końcem koncertu, ale nikt tego nie robi, tak jest tam pięknie …”

Bliskość do Berlina

Także niewielka odległość sąsiedzka Chorin do Berlina mogła być wykorzystywana, do zapraszania zespołów muzycznych i solistów, gwarantujących najwyższej jakości muzykę. Szczególne zasługi dla rozwoju Muzycznego Lata miały kwartet Erben i Berlińska Orkiestra Symfoniczna , którzy jako pierwsi zdecydowali się podjąć ryzyko współorganizacji tego przedsięwzięcia.

Organizatorzy

Kim byli organizatorzy koncertów? To byli i są do dziś wyłącznie społecznie zaangażowani pracownicy dawnego Istytutu Nauk Leśnych Eberswalde. Zawodowo zajmujący się lasem naukowcy, robotnicy, pracownicy techniczni. Przez długie lata organizatorzy brali na siebie ciężką, ale również ekscytującą pracę aby osiągnąć jednocześnie : konsekwentne utrzymanie wysokiej jakości interpretacje muzyczne, atrakcyjny program i stale polepszającą się techniczno-organizacyjną formę imprezy. Dziś można określić ich starania za bardzo udane.

W pierwszej fazie koncertów, od 1964 do 1969 roku, odbywał się tylko jeden koncert rocznie kwartetu Erben i Berlińskiej Orkiestry Symfonicznej. Koncert ściągał wtedy do Chorin 600 osób.

Od 1970 do 1973 roku były to już maksymalnie cztery koncerty w sezonie, gromadzące średnio około 1.300 osób. Berlińska Orkiestra Symfoniczna pozostała stałą orkiestrą Muzycznego Lata w Chorin, a nieco później dołączyła do niej Orkiestra Filharmonii z Frankfurt (n.O.).

W późniejszym okresie Muzyczne Lato w Chorin wypracowało sobie tak dobrą opinię, że wiele grup muzycznych, dyrygeńci i soliści zarówno z kraju, jak i z zagranicy, chcieli tutaj wystąpić. Gościli u nas:

• Państwowy Zespół Muzyczno-Instrumentalny z Berlina / Staatskapelle Berlin
• Państwowy Zespół Muzyczno-Instrumentalny z Drezna z Chórem Opery Semper / Staatskapelle Dresden mit Chor der Semperoper
• Chór mieszany z Drezna / Kreuzchor
• Chór Thomanen z Lipska / Thomanenchor Leipzig
• Radiowa Orkiestra Symfoniczna z Berlina / Rundfunksinfonieorchster Berlin
• Brandenburska Orkiestra Kameralna z Berlina / Brandenburgisches Kammerorchester Berlin
• Filharmonia z Jeny / Jenaer Philharmonie
• Orkiestra Młodzieżowa z Weimaru / Jugendorchester Weimar
• Zespół Kameralny z Drezna / Kammerharmonie Dresden
• Kameralna Orkiestra Symfoniczna z Berlina / Kammerorchester Sinfonietta Berlin
• Kameralna Orkiestra "C. Ph. E. Bach" Opery Miejskiej z Berlina / Kammerorchester "C. Ph. E. Bach" der Staatsoper Berlin
• Radiowy Chór Młodzieżowy Wernigerde/Harz / Rundfunkjugendchor Wernigerode/Harz
• Wiolinowy Zespół Muzyczny Teatru Wielkiego z Moskwy / Violinenensemble des Bolschoi Theaters Moskau
• Chór Teatru Wielkiego z Moskwy / Chor des Bolschoi Theaters Moskau
• Chór Uniwersytetu Karola z Pragi / Chor der Karls-Universität Prag
• Chór Łotewski / Chor der Lettischen SSR
• Chór Chłopięcy "Cantore minores" z Finlandii / Finnischer Knabenchor "Cantore minores"
• Filharmonia Łódzka
• Chór Filharmonii z Katowic
• Zespół Muzyczny – Rajko z Węgier

Liczba gości wzrosła średnio do 2.100 osób na koncercie, z tym, że miejsca w nawie kościoła i na tarasie były zawsze wysprzedane. Od 1974 do 1989 roku odbywało się do 13 koncertów każdego lata, co dało w sumie 162 koncerty i 300.000 słuchaczy. Żaden koncert nie został odwołany z powodu złej pogody, a ta niestety zdarzała się tu bardzo często.

Przełom polityczny

Szczególnym wyzwaniem dla organizatorów koncertów w Chorin stał się moment zmian politycznych w kraju w roku 1989. Do tego momentu działania związane z Muzycznym Latem w Chorin podlegały pod związkową aktywność kulturalną Instytutu Nauk Leśnych Eberswalde i były przez instytut ten dofinansowywane. Po jego rozwiązaniu, powstały w strukturach Lasów liczne jednostki badawczo-naukowe, które nie mogły przejąć funkcji przedstawiciela Muzycznego Lata w Chorin.
Pomysłodawca koncertów w Chorin angażował się w tworzeniu na nowo powstającejWyższej Szkoły Leśnej w Eberswalde, co nie przeszkodziło mu w kontynuacji organizowania Muzycznego Lata. Dawni pracownicy również byli gotowi do społecznego współdziałania. Koniecznym warunkiem było dopasowanie imprezy do nowych struktur kulturalnych panujących w zjednoczonym państwie. Przede wszystkim należało przejąć zmiany w organizacji technicznej i finansowej. To dopiero dawało szansę na pomyślną kontynuację koncertów w tym okresie.

Sponsorzy

Pojęcie „sponsorowania“ należało wprowadzić w życie i praktykować, i to się na szczęście udało. Ministerstwo do spraw Nauki, Badań i Kultury w Brandenburgii zagwarantowało swoim dofinansowaniem coroczną kontynuację koncertów. Prywatni sponsorzy porzerzyli w kolejnych latach grono instytucji wspierających:

• Allianz AG
• Dresdner Bank
• Ostdeutsche Sparkassenstiftung
• Sparkasse Barnim
• Feuersozietät / Öffentliche Leben
• Stadtwerke Eberswalde GmbH
• EWE Stiftung Oldenburg

Również liczne mniejsze formy wsparcia przyczyniły się do kontynuacji koncertów. Dzięki tej pomocy udało się przetrwać przemiany mimo podwyższonych kosztów wyposażenia technicznego i wydatków związanych z wynagrodzeniem artystów.

To się udało i do tego umożliwiło utrzymać ceny biletów na nasze koncerty na względnie niskim poziomie. Szczególnie ważne było to dla wszystkich tych gości, którzy po zmianach politycznych dysponowali tylko ograniczonymi możliwościami finansowymi. Naszym celem było niedopuszczenie do tworzenia barier cenowych. Ze względu na ogromne zaangażowanie społeczne wszystkich pracowników Muzycznego Lata w Chorin, nie musimy ponosić zbyt wysokich wydatków organizacyjnych związanych z personelem. Taka sytuacja bezdeficytowa jest dla nas szczególnym sukcesem. Dwie trzecie kosztów całościowych jesteśmy wstanie pokryć z koncertów, co jest ważną podstawą do trwałego istnienia Muzycznego Lata!

Szczególne znaczenie kładliśmy na utrzymanie pierwotnego charakteru tych imprez muzycznych. Celowo nie została wprowadzona skomplikowana technika, komfort i inne elementy udogodnień. Z daleka trzymaliśmy się od reklamy i komercji. To jest szczególnie pozytywnie przyjmowane przez naszą  publiczność. W międzyczasie docierają już do Chorin goście z najróżniejszych i najdalszych zakątków. Szczególnie chętnie z byłych terenów Berlina Zachodniego, Starych Landów oraz z Europy Zachodniej. Dawniej podróż w nasze okolice nie była dla tych krajów taka prosta.

Koncerty w Chorin stały się w taki sposób przykładem udanego zjednoczenia Niemiec. Tutaj zrosło się to, co jest jednością. Podobnie można spojrzeć na grupy muzyczne, które tak samo jak soliści i dyrygeńci przybywają ze wszystkich krajów związkowych Niemiec i przynależą do międzynarodowej sceny muzycznej. Wspominając uczestników od roku 1990 pojawiają się na liście następujące orkiestry:

• Berlińska Orkiestra Symfoniczna i Państwowa Orkiestra we Frankfurcie (n.O.) jak również Radiowa Orkiestra w Berlinie (Berliner Sinfonieorchester und Staatsorchester Frankfurt(Oder), das Rundfunk-Orchester Berlin, als erhalten gebliebene Stammorchester) - jak stali uczestnicy koncertów;
• Orkiestra symfoniczna w Berlinie z byłego Berlina Zachodniego (die Berliner Symphoniker)

W kolejnych latach dołączyli do grona muzyków:

• Soliści Orkiestry z Drezna (Dresden Kapellsolisten) – prawie jako stali członkowie
• Chór Katedry z Regensburga (Regensburger Domspatzen)
• Soliści Orkiestry Kameralnej z Bratysławy (Kammersolisten Bratislava)
• Orkiestra Niemieckiej Opery w Berlinie (Orchester der Deutschen Oper Berlin)
• Młodzieżowa Orkiestra Gustawa Mahlera z Wiednia (Gustav-Mahler-Jugendorchester Wien)
• Orkiestra Symfoniczna z Pragi (Prager Symphoniker)
• Polska Filharmonia Kameralna (Polnische Kammerphilharmonie)
• Chór Katedry w Berlinie (Chor der St. Hedwigs-Kathedrale Berlin)
• Chór Filharmonii w Berlinie (Philharmonischer Chor Berlin)
• Nowa Orkiestra Kameralna w Berlinie (eues Kammerorchester Berlin)
• Grupa muzyki dworskiej w Saksonii (Sächsisch-Anhaltische Hofmusik)
• Grupa kameralna z Izraela (Israel camerata)
• Grupa Symfoni Krakowskiej (Sinfonietta Cracovia)
• Orkiestra Bacha w Lipsku (Bachorchester Gewandhaus Leipzig)
• Opera w Rheinsbergu (Kammeroper Schloß Rheinsberg)
• Chór i Orkiestra Kameralna w Petersburgu (St. Petersburger Kammerorchester und -chor)
• Orkiestra w Chicago (Chicago Chamber Orchestra)
• Europejska Orkiestra (European Community Youth Orchestra)
• Orkiestra Festiwalu Muzycznego (Schleswig-Holstein Musik Festival Orchester)
• Grupa muzyczna (Camerata musica)
• Orkiestra Kameralna RIAS (RIAS Kammerchor)

Nie byłoby tutaj miejsca na wyliczenie wszystkich nazwisk sławnych dyrygentów i solistów. Muzyczne Lato w Chorin udało się kontynuować bez jakiejkolwiek przerwy w zjednoczonym pańswie niemieckim. Po tych 42 latach istnienia doliczyć się można ponad 650.000 osób, które gościły w Chorin.

Przedstawicielstwo

Koniecznie należy jeszcze podkreślić pewną szczególność w historycznym rozwoju Muzycznego Lata. Odpowiedzialność zarządzania klasztorem przejęło Nadleśnictwo Chorin z nadleśniczym i jednym strażnikiem ruin klasztornych już od roku 1861. W taki sposób Lasy były od 1964 roku stałym partnerem Muzycznego Lata w Chorin.

Współpraca ta była zawsze bezproblemowa i ważna dla sprawnej organizacji technicznej całej imprezy. Wiele nazwisk należałoby wymienić przy tej okazji, ale na ich wyliczenie również nie starczyłoby tutaj miejsca. W celu wykorzystania funduszy dofinansowujących nadleśnictwo, jako instytucja prawa publicznego, było niestety nieodpowiednie. Z tego powodu w roku 1997 przedstawicielstwo przejął Urząd Gminy Britz-Chorin i należące do niego jednostki samorządowe. Od tego momentu można było przejąć spore fundusze wspierające. Poprawie infrastruktury dla gości klasztoru nic już nie stało na przeszkodzie. Te ogromne zmiany widoczne są na dawnym podwórzu gospodarczym i w starych budynkach majątku ziemskiego, gdzie powstało muzeum, pomieszczenia administracyjne i sanitarne. Przebudowa taka w dużym stopniu polepsza przebieg imprez. Organizatorzy Muzycznego Lata w Chorin są przekonani, że dzięki nowemu partnerowi będzie kontynuowana i rozwijana pomyślna współpraca. Miejsce to musi być wykorzystane jako wyjątkowy atut turystyczny tego regionu.

Tym akcentem życzymy wszystkim słuchaczom, artystom, orkiestrom i współorganizatorom pomyślnego działania w tej wspaniałej miejscowości koncertowej, jakim jest Chorin.

Prof. Dr. Gunther Wolff
Honorowy Przewodniczący Stowarzyszenia „Choriner Musiksommer“

Opis dojazdu do klasztoru w Chorin

Galeria zdjęć